Bakırlı Rahim İçi Araç (Bakırlı RİA / Spiral) nedir?
Bakırlı RİA, hormon içermeyen, uzun etkili ve geri dönüşümlü bir gebelikten korunma yöntemidir. Rahim içine yerleştirilen küçük, genellikle T şeklinde bir araçtır. Üzerindeki bakır, spermlerin hareketini ve döllenmeyi engelleyerek gebeliği önler.
Türkiye’de farklı bakırlı RİA modelleri de bulunmaktadır.
1. Nova T® (TCu 200 Ag / TCu 380 Ag)
- Bakır içerir, ayrıca bakır telin stabilitesini artırmak için gümüş çekirdek içerir.
- T şeklindedir.
- Nova T 380 yaklaşık 5 yıl koruma sağlar (ülke/protokole göre kullanım süresi değişebilir).
2. Copper T 380 A (Cu T 380 A)
- T şeklinde, üzerinde 380 mm² bakır bulunan RİA’dır.
- Yüksek bakır yüzeyi nedeniyle uzun etkili bakırlı RİA’lardan biridir.
- Genellikle 10 yıla kadar koruma sağlayan modeller arasındadır.
3. T-Cu 380 A (T-Care®, Pregna®)
- Bakır bant içeren T şeklinde RİA’dır.
- Türkiye’de kullanılan bakırlı RİA seçenekleri arasındadır.
- Yaklaşık 10 yıl koruma sağlayabilir.
4. Multiload® (ML Cu 250 / ML Cu 375)
- T şeklinden farklı olarak daha esnek, “at nalı” benzeri kollara sahiptir.
- Bakır tel içerir.
- Modeline göre yaklaşık 3–5 yıl koruma sağlar.
5. GyneFix®
- Çerçevesiz bakırlı RİA’dır.
- Rahim tepesine özel bir sistemle tutturulur.
- Daha küçük yapısı nedeniyle bazı hastalarda tercih edilebilir.
Kimlere uygulanmadan önce dikkat edilmelidir?
Doktorunuza şu durumları mutlaka söylemelisiniz:
- Anormal smear (Pap smear) sonucu
- Rahim, rahim ağzı veya kan hastalıkları dahil kanser öyküsü
- Rahmin şeklini değiştiren büyük miyomlar
- Endometriozis
- Aktif veya son 3 ay içinde geçirilmiş genital/pelvik enfeksiyon
- Pelvik inflamatuvar hastalık (PID)
- Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon (CYBE) öyküsü
- Daha önce dış gebelik (ektopik gebelik) öyküsü
- Açıklanamayan vajinal kanama
- Bağışıklık sistemi sorunları
- Bakıra karşı alerji
- Gebelik veya gebelik isteği
Nasıl kullanılır?
Bakırlı RİA, sağlık profesyoneli tarafından rahim içine yerleştirilir.
- Uzun süre koruma sağlar.
- Kullanım süresi modele göre değişir (bazı modeller 10 yıla kadar).
- İstenildiğinde çıkarılabilir ve doğurganlık genellikle hızla geri döner.
Kontrol gerekir mi?
Evet. Kullanıcı:
- Adet sonrası iplerini kontrol edebilir.
- İpleri hissedemiyorsa veya plastik kısmı hissediyorsa doktora başvurmalıdır.
- RİA yerinden çıkarsa veya yer değiştirirse gebelik riski oluşabilir.
Koruma sağlamadığı durum
Bakırlı RİA:
- HIV veya diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz.
- Bu riskler için prezervatif gerekir.
Yan etkiler
Daha sık görülebilenler:
- Adet kanamasında artış
- Daha uzun süren adet
- Adet sancısında artış
- Ara kanama/lekelenme
- Vajinal akıntı
Doktora başvurmayı gerektiren durumlar:
- Çok yoğun kanama
- Şiddetli kasık veya karın ağrısı
- Ateş
- Kötü kokulu akıntı
- Cinsel ilişkide ağrı
- RİA’nın yer değiştirmesi şüphesi
RİA kullanımı sırasında nelere dikkat etmeliyim?
- Düzenli kontrol için sağlık ekibinize (doktorunuza) gidin.
- Hamile kalmak istiyorsanız veya hamile olabileceğinizi düşünüyorsanız sağlık ekibinizle konuşun. Bu durumda RİA’nın çıkarılması gerekir.
- RİA, sizi veya partnerinizi HIV ya da diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara (CYBE) karşı korumaz. Sizde veya partnerinizde HIV ya da CYBE gelişirse sağlık ekibinize bildirin.
- RİA’nın yerinde olup olmadığını kontrol etmek için temiz parmaklarınızla vajinanın üst kısmına doğru uzanarak iplerini hissedebilirsiniz. İpleri çekmeyin. Her adet döneminden sonra kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.
Eğer sadece ipler yerine RİA’nın kendisini hissederseniz veya ipleri hiç hissedemezseniz hemen sağlık ekibinizi arayın. - RİA kendiliğinden dışarı çıkabilir. Bu durumda hamile kalabilirsiniz. RİA’nın çıktığını fark ederseniz prezervatif gibi ek bir korunma yöntemi kullanın ve sağlık ekibinize başvurun.
- Tampon kullanmak RİA’nın yerini değiştirmez. Adet döneminde tampon kullanmanız güvenlidir.
- Bu RİA, belirli koşullar altında manyetik rezonans görüntüleme (MR) sırasında güvenle görüntülenebilir. MR çektirmeden önce mutlaka RİA taşıdığınızı ve hangi tip RİA olduğunu sağlık ekibinize söyleyin.
Özetle: Bakırlı RİA; hormon istemeyen, uzun süreli, etkili bir korunma yöntemidir. En önemli dezavantajı bazı kadınlarda adet kanamasını ve sancıyı artırabilmesidir.